De Uitdaging

Museum M te Leuven, 30/10/2014

Adriaan Verwée

In het teken van ‘De Uitdaging’ heb ik op 30 oktober samen met Frederik Vanaerschot het Museum M te Leuven bezocht. Het Museum M biedt een combinatie aan van oude en hedendaagse kunst, dit was dan ook de voornaamste motivatie om hiervoor te kiezen. In het museum waren verschillende kunsttentoonstellingen te bewonderen, maar ik zal voornamelijk focussen op de werken op de (hedendaagse) werken van Adrian Verwée, waarvan ik het meeste onder de indruk was.

Adriaan Verwée

De werken van Verwée zijn voornamelijk sculpturen of installaties, uit hout of gips, maar ook foto’s. Ik vond op de website van Museum M een mooie definitie, die volgens mij mooi verwoordt waar de kunst van Verwee om draait: “De sculpturen en installaties van Adriaan Verwée (1975, Gent) balanceren vaak op de grens van restant en afgewerkt beeld. Wat kan een kunstwerk zijn? Op welk moment wordt een werk leesbaar als beeld? Deze vragen staan hierbij centraal. Verwée combineert abstracte geometrische structuren in hout en gips met alledaagse objecten of meubels in steeds variërende composities.”

Zoals duidelijk te zien op de foto, zijn Verwées werken weinig vervormde afbeeldingen van de realiteit. De meeste sculpturen of installaties zijn namelijk alledaagse voorwerpen, bijvoorbeeld bureaus (zie foto). Vaak worden deze bureaus uit elkaar gehaald en op een andere manier terug in elkaar gezet. Het materiaal dat gebruikt wordt is vaak hetzelfde, namelijk hout of gips. Verwée speelt met alledaagse voorwerpen en hecht er een eigen betekenis of boodschap aan, wat ervoor zorgt dat de kunst wel degelijk een persoonlijk aspect heeft. Omdat de werken zo eenvoudig zijn (of lijken), worden heel wat vragen opgewekt. Deze vragen kunnen erg verschillen van persoon tot persoon, en ook de antwoorden die hierop gevonden worden, zijn erg persoonlijk. Daar ligt volgens mij dan ook de schoonheid van zijn werken, namelijk de persoonlijke invulling die ieder kan geven aan - op het eerste zicht – eenvoudige werken.


Het feit dat Verwée zoveel kan bereiken met zo’n ‘eenvoudige’ kunst, vond ik merkwaardig. Verwée geeft een andere betekenis aan objecten, die vaak als dagdagelijks en ordinair beschouwd worden, waar we elke dag naast kijken zonder er vragen bij te stellen. Ook meubels kunnen volgens hem kunst zijn. Dat is meteen één van de redenen waarom ik zijn kunst zo opmerkelijk vond, omdat hij speelt met gewone objecten en er zijn eigen versie van maakt. Zijn werken waren me dus het meeste bijgebleven, om een reden die ik vooraf niet zou hebben kunnen voorspeld. In tegenstelling tot wat voorheen mijn idee was over kunst, namelijk dat de schoonheid de kunst maakt, was het niet de schoonheid die me kon bekoren. Wat ik wel opmerkelijk vond, was de persoonlijke indruk die zijn werken naliet en de vragen die werden opgewekt.

Vooral wat de bedoeling van Verwée was en de boodschap die hij wou overbrengen waren vragen die in me opkwamen. Als ik aan kunst denk, denk ik normaal gezien immers aan mooie landschappen of ontzettend realistische portretten. Maar wat maakt van de werken van Verwée kunst? Ik vond een aantal passende citaten over Adriaan Verwée, die volgens mij mooi weergeven waar zijn kunst om draait. Sommige citaten bevestigden wat ik dacht, anderen leerden me dan weer iets dat ik niet wist.

  1)      ‘Ik vind het fantastisch als de kijker zijn eigen beelden, geschiedenis en gevoelens aan mijn werk kan linken.’ Dit is een uitspraak van Verwée in een interview en ik moet zeggen dat je zijn visie wel degelijk herkent in zijn werken. Hoewel zijn werken redelijk eenvoudige afbeeldingen zijn van de werkelijkheid, wekken ze heel wat vragen op. Als kijker kan je daar een persoonlijke invulling aan geven, er wordt ruimte gelaten voor verschillende visies en dat maakt zijn werken zo mooi.

  2)       ‘Decor en settings zijn inderdaad een terugkerend thema in mijn werk. Mijn installaties zie ik als een sculptuur waarin ik de toeschouwers wil doen wandelen.’ Ook dit is iets dat me was opgevallen, namelijk dat de ruimte en vooral de beleving een zeer belangrijke rol spelen in zijn kunst. Het gaat niet zomaar om schilderijen die in een rij op een muur worden gehangen, maar wel om levendige installaties, die je als kijker verplichten om rond het werk te stappen, zodat je alles kan zien. De ervaring, het bekijken van de schilderijen, speelt dus een belangrijke rol.

  3)      ‘Een toevallige voorbijganger zou Verwée’s werk wellicht als betekenisloos beschouwen, maar door ze in een museale context te plaatsen, probeert de kunstenaar net komaf te maken met de conventionele betekenis die argeloos aan objecten gegeven wordt.’ Als je dus gewoon oppervlakkig naar één van zijn werken zou kijken, zou je gewoon een dagdagelijks voorwerp herkennen zonder extra betekenis. Maar het feit dat de voorwerpen zo ordinair zijn, is ook net wat het zo mooi maakt. Het draait namelijk weer om die zelfde vraag: ‘wat kan een kunstwerk zijn?’. En daar draait de kunst van Verwée volgens mij om; het geven van een extra betekenis aan iets dat op het eerste zicht betekenisloos lijkt.

Meunier en Verwée, een korte vergelijking

Maar Verwées werken waren niet de enige bezienswaardigheid in het museum, er waren ook nog talloze andere kunsttentoonstellingen. Wat me vooral opviel, was het feit dat er zo’n enorme verschillen waren tussen de oude (vb de beeldhouwwerken van Meunier, waarover u nog meer kan leren op de blog van Frederik) en hedendaagse kunst (vb de sculpturen en installaties van Adriaan Verwée). Het maakte mooi duidelijk dat de kunst zeer veel veranderingen heeft ondergaan, en dat de komende jaren waarschijnlijk ook zal doen. Hoewel er tussen de werken van Meunier en Verwée slechts iets meer dan een eeuw tijdsverschil is, zijn de verschillen zeer duidelijk.

'Grauwvuur', van Constantin Meunier

Meuniers werken zijn afbeeldingen van de toen bestaande maatschappij, dat zie je bijvoorbeeld in zijn beeldhouwwerken van mijnwerkers. Wat me bij hem meteen opviel was het realisme dat in zijn werken verwerkt zit, vooral hoe hij de emoties overbracht vond ik indrukwekkend. Hoewel je bij Verwée ook kan spreken van realisme (zijn werken zijn namelijk ook afbeeldingen van de werkelijkheid, meer zelfs, ze zijn de werkelijkheid), zijn de verschillen heel zichtbaar.

De werken van Verwée en Meunier zijn de werken die me het meest aanspraken, om uiteenlopende redenen, en degene die me het meest zijn bijgebleven. Vooral ‘Het Grauwvuur’ (zie foto) van Meunier vond ik prachtig. ‘Het Grauwvuur’ is een afbeelding van een vrouw die haar zoon herkent, die gestorven is door een grauwvuurontploffing. De emoties zijn zo mooi overgebracht dat je meeleeft voor de vrouw. Waarom ik Verwées werken dan weer mooi vond, werd al eerder vermeld.

Ready-Made

De Ready-Made van Marcel Duchamp

Wanneer ik Verwées werken voor het eerst zag, deden ze me denken aan de ready-mades van Marcel Duchamp. Beiden zijn voorbeelden van conceptuele kunst, kunst waar het draait om het idee eerder dan om de schoonheid. Vooral het gevoel dat ik kreeg wanneer ik beide werken voor het eerst zag, was hetzelfde, namelijk een verward gevoel. Ik vroeg me bij beide af hoe het kon dat ze als kunst worden beschouwd. Toch zijn er eigenlijk heel wat verschillen: Marcel Duchamp’s ready-made is een letterlijke afbeelding van de werkelijkheid, terwijl Verwées werken wel degelijk aangepast zijn. In beide zit wel de vraag verwerkt: ‘wat kan een kunstwerk zijn?’, en dat vind ik mooi.

Conclusie

In het Museum M heb ik kunst ontdekt die anders was dan wat ik gewoon ben. In plaats van realistische afbeeldingen van de natuur, of abstracte schilderwerken zoals ik ze gewoon ben, viel me in het museum vooral de kunst van Adriaan Verwée op. Hoewel ik graag wat meer ‘mooie’ schilderwerken had willen zien, vond ik het toch interessant om eens iets anders te ontdekken. Verwées kunst draait immers niet om de schoonheid maar wel om het idee en dat vond ik heel bijzonder. Hoewel zijn kunst heel ordinair lijkt –meubels die willekeurig in een zaal zijn geplaatst zijn nu niet meteen aantrekkelijk te noemen-, zit er veel meer achter dan op het eerste zicht lijkt.

Ik was dus zeker aangenaam verrast door wat ik zag in het Museum M. Hoewel ik uiteraard niet alles goed vond - er waren een aantal werken die ik ontzettend slecht vond- waren er wel degelijk een aantal werken die me wel konden overtuigen. Dat is al niet slecht, want de grootste fan van musea ben ik niet. Vooral Constantin Meuniers beeldhouwwerken en Adriaan Verwées sculpturen en installaties vond ik interessant.  Ik heb ook geleerd dat kunst niet altijd mooi moet zijn. Vroeger vond ik namelijk dat kunst uitsluitend draaide om de schoonheid, bijvoorbeeld zoals dat het geval zou zijn bij een afbeelding van een zonsondergang. Dat betekent niet dat ik nu opeens een conceptueel kunstwerk in mijn kamer ga hangen, maar nu begrijp ik tenminste waarom mensen het als kunst kunnen beschouwen. Dat is volgens mij al een grote stap vooruit en dus was ‘De Uitdaging’ zeker geslaagd.                                                

Bronnen

Citaat: http://www.mleuven.be/hedendaagse-kunst/verwee/, 31/10/2014
Citaat 1: http://hildevancanneyt.blogspot.be/2009/01/interview-met-adriaan-verw.html, 31/10/14
Citaat 2: http://hildevancanneyt.blogspot.be/2009/01/interview-met-adriaan-verw.html, 31/10/14
Citaat 3: http://enola.be/meer/expo/24206:adriaan-verwee-museum-m-leuven, 31/10/14

Foto Grauwvuur: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/Constantin_Meunier_-_Het_grauwvuur.jpg

Foto Verwée Bureau: https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgX-y1A2BuS-_wyY0qdw6f88YMI_wXB5Q7e4ryan2djLqHq7gZ9TvdrlcKoWO9JMCtEmbLZ2rS-WwoQ7jW8YqMOc6NNRXDRn0JHaCxRhe5nDWw-R2DHEwj4VxBX3WdQJQ5DfpUncxkvT5s/s1600/under+a+poor+cloak+you+commonly+find+a+good+drinker+%25281+van+1%2529-3.jpg

Foto Verwee Gips: https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgP4n0NLKUKY7d_zneC_ar_BAV1JHxjkyurkHJsu9lE3c0FnrbzeXWNYGGq8LL8UntjsoVfbcxmWdhuelMhqGy9Ozlq40w1mv5EovPbd1wL2rSXAq871MOEqMzLTS3wiwnV__V14chUnkM/s1600/M+4+2+%25281+van+1%2529.jpg

Foto Marcel Duchamp: https://www.google.be/search?q=marcel+duchamp+ready+made&rlz=1C1ASUM_enBE612BE612&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ei=nYKyVN64J8-Q7Aa39YH4CA&ved=0CAgQ_AUoAQ&biw=1920&bih=912#imgdii=_&imgrc=CHMoo2mBCrtC6M%253A%3BgAsn3rh8VRJLuM%3Bhttp%253A%252F%252Fmediation.centrepompidou.fr%252Feducation%252Fressources%252Fens-duchamp%252Fimages%252Fxl%252F4-3I01505